Jedna kostka lodu, utrata zęba. Pionowe złamanie korzenia jako case kliniczny przed LDEK
Gryzienie kostek lodu może wydawać się niegroźnym nawykiem. Do momentu, w którym podczas jednego nagryzienia pojawia się charakterystyczne „trzasknięcie”, ostry ból i okazuje się, że zęba nie da się już odbudować.
W tym case study analizujemy przypadek 42-letniego pacjenta ze złamaniem zęba 36. To dobry przykład do powtórki przed LDEK, ponieważ łączy diagnostykę kliniczną, obrazową, ocenę rokowania zęba oraz planowanie dalszego leczenia.
Case study: nagły ból po ugryzieniu kostki lodu
Do gabinetu zgłosił się 42-letni mężczyzna z silnym bólem podczas nagryzania. Objawy pojawiły się bezpośrednio po nagłym złamaniu zęba.
Pacjent przyznał, że od wielu lat miał nawyk gryzienia kostek lodu. Tym razem w momencie nagryzienia usłyszał charakterystyczne „trzasknięcie” i natychmiast poczuł ostry ból.
Ząb 36 był wcześniej leczony i posiadał rozległe wypełnienie. Przed tym zdarzeniem pacjent nie zgłaszał dolegliwości bólowych.
Bezpośrednio po urazie pojawiła się jednak ruchomość fragmentu korony oraz ból przy każdym kontakcie z zębami przeciwstawnymi.
Co wykazało badanie kliniczne?
Już badanie wewnątrzustne wskazywało, że sytuacja jest poważniejsza niż typowe ukruszenie fragmentu korony.
Stwierdzono:
złamanie znacznej części korony zęba 36,
widoczną pionową szczelinę przebiegającą przez pozostałą część korony aż do korzenia,
ruchomość odłamanego fragmentu,
głębokie punktowe zgłębnikowanie przy powierzchni językowej,
ból podczas testu nagryzania.
Szczególnie istotne były pionowa linia pęknięcia, punktowo głębokie zgłębnikowanie i wyraźny ból przy nagryzaniu. Obraz wymagał dalszej diagnostyki w kierunku pionowego złamania korzenia.
RTG i CBCT w diagnostyce pionowego złamania korzenia
Wykonano zdjęcie RTG oraz badanie CBCT.
Diagnostyka obrazowa wykazała pionowe pęknięcie przebiegające przez koronę i korzeń zęba oraz rozszczepienie korzenia w kierunku wierzchołka. Doszło do utraty ciągłości tkanek w stopniu uniemożliwiającym wykonanie trwałej odbudowy.
Rozpoznanie brzmiało:
pionowe złamanie korzenia, Vertical Root Fracture, zęba 36.
Ząb nie kwalifikował się do leczenia zachowawczego ani protetycznego.
Dlaczego leczenie kanałowe nie mogło uratować zęba?
To bardzo ważny element tego przypadku z perspektywy przygotowania do LDEK.
Problemem nie był wyłącznie stan miazgi lub zakażenie systemu kanałowego. Doszło do mechanicznego przerwania ciągłości korony i korzenia.
Leczenie kanałowe nie jest w stanie odtworzyć integralności pękniętego korzenia. Przy takim zakresie złamania nie było także możliwości wykonania przewidywalnej i trwałej odbudowy protetycznej.
Po przeanalizowaniu możliwości terapeutycznych pacjent został poinformowany, że jedynym rozwiązaniem jest ekstrakcja zęba.
Ekstrakcja zęba 36 i przygotowanie do leczenia implantologicznego
W znieczuleniu miejscowym przeprowadzono atraumatyczne usunięcie zęba.
Ponieważ dalszy plan zakładał odbudowę implantologiczną, jednoczasowo wykonano augmentację zębodołu materiałem kościozastępczym. Celem było ograniczenie zaniku kości i stworzenie odpowiednich warunków do kolejnych etapów leczenia.
Po okresie gojenia zaplanowano:
- kontrolę procesu regeneracji kości,
- wszczepienie implantu,
- wykonanie korony na implancie.
Case pokazuje więc pełny ciąg decyzyjny, od objawów i diagnostyki, przez ocenę rokowania, aż po plan rehabilitacji po utracie zęba.
Dlaczego gryzienie lodu może być niebezpieczne dla zębów?
Gryzienie kostek lodu generuje bardzo duże siły działające punktowo na zęby.
Szczególnie narażone są zęby, których struktura została wcześniej osłabiona, między innymi przez duże wypełnienia lub wcześniejsze leczenie.
W takim przypadku problem nie musi zakończyć się niewielkim ukruszeniem szkliwa czy fragmentu korony. W skrajnych sytuacjach może dojść do pęknięcia obejmującego także korzeń.
A pionowe złamanie korzenia może oznaczać utratę zęba.
Warto więc zapamiętać jedną rzecz: pozornie błahy nawyk może stać się czynnikiem wyzwalającym złamanie zęba, który już wcześniej miał osłabioną strukturę.
Co warto zapamiętać przed LDEK?
W tym przypadku kluczowe jest połączenie kilku elementów obrazu klinicznego.
Ząb z dużym wypełnieniem, nagły ból po znacznym obciążeniu, ruchomość fragmentu korony, pionowa szczelina, punktowo głębokie zgłębnikowanie i ból podczas testu nagryzania powinny skłonić do dokładnej diagnostyki.
Jeżeli złamanie przebiega przez koronę i korzeń, prowadząc do utraty ciągłości tkanek uniemożliwiającej trwałą odbudowę, leczenie kanałowe nie rozwiąże problemu.
W przedstawionym przypadku konieczna była ekstrakcja.
Pionowe złamanie korzenia: najważniejszy wniosek z case study
„Jedna kostka lodu” brzmi jak błahy powód utraty zęba. W rzeczywistości sytuacja jest bardziej złożona.
Pacjent przez lata poddawał zęby znacznym, punktowym obciążeniom. Ząb 36 dodatkowo posiadał rozległe wypełnienie. Ostateczne nagryzienie kostki lodu doprowadziło do rozległego złamania obejmującego również korzeń.
To właśnie dlatego podczas diagnostyki nie wystarczy ocenić jedynie wielkości widocznego odłamania korony. Trzeba odpowiedzieć na ważniejsze pytanie: jak głęboko przebiega pęknięcie i czy ząb ma jeszcze możliwość trwałej odbudowy?
Uczysz się do LDEK? Ćwicz na przypadkach klinicznych
Na LDEK liczy się nie tylko zapamiętanie pojedynczych faktów. Trzeba również potrafić połączyć objawy, wyniki badania, diagnostykę obrazową i możliwe postępowanie kliniczne.
W Egzamin LDEK możesz przygotowywać się na podstawie pytań egzaminacyjnych, szczegółowych omówień i materiałów pomagających uporządkować wiedzę przed egzaminem.